Op 4 augustus overleed Daniël Van Ryssel (1940–2024), maar in feite was hij al langer uit de literatuur verdwenen. Zijn laatste reguliere bundel, Quo vadis?, dateert al van 2006 maar werd nauwelijks opgemerkt. De vele titels die daarna volgden, liet Van Ryssel consequent op slechts enkele exemplaren kopiëren en inbinden om die te bezorgen aan een paar intimi maar ook aan het Poëziecentrum en de Gentse stadsbibliotheek. Het illustreert hoe de schrijver alle hoop op literaire erkenning had laten varen, maar tegelijk ook hoe zijn ambitie om een oeuvre te voltooien onaangetast bleef. Die koppigheid tekent de schrijver ten voeten uit.
De hoogdagen van Van Ryssel als dichter lagen onmiskenbaar in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Hij maakte toen deel uit van de actieve groep Nieuw-realisten, die de literatuur in Vlaanderen een tijdlang stevig op haar kop zette. Van Ryssel was in die tijd even bekend als zijn bentgenoten Herman de Coninck, Roland Jooris en Patricia Lasoen, maar ook toen al stond de poëzie die hij schreef in de schaduw van zijn medestanders. Hun werk werd al snel opgepikt door belangrijke uitgeverijen, terwijl Van Ryssel bleef uitgeven in de ‘Yang Poëzie Reeks’ (YPR).
Die reeks was slechts een van de vele initiatieven die mede door Van Ryssel tot stand was gekomen. Tijdens zijn studenten tijd publiceerde hij al een paar boekjes (ook onder schuilnaam) met gedichten. In 1963 stond hij mee aan de wieg van het tijdschrift Yang, dat na wat poëticaal getouwtrek (met een scheuring die resulteerde in een zwarte en een gele Yang) de kaart zou trekken van een toegankelijke, realiteitsbetrokken literatuur als reactie op de hermetische beeldenwoeker van de post experimentelen en het narcisme van veel klassieke dichters. (Ook Amarant, het blad dat Van Ryssel opzette voor de Gentse normaalschoolstudenten, zou dat programma uitdragen.). Samen met andere jongerenbladen als Kreatief, Ruimten en Revolver resulteerde dat in een heuse Nieuw-realistische beweging die rond 1970 een tijdlang de Vlaamse poëzie zou beheersen met een bloemlezing, manifesten en tal van manifestaties. Poëzie ontleende haar inspiratie aan de herkenbare, dagelijkse werkelijkheid en omgekeerd wilden gedichten deel uitmaken van het leven van mensen, net zoals de televisie en de reclame.
Dat Nieuw-realistische programma was de motor van Van Ryssels productieve dichterschap, al hanteerde hij liever termen als ‘objectieve poëzie’, ‘communicatie’ en vooral ‘authenticiteit’. Belangrijker dan die grote woorden was de vriendschap met collega-dichters en schilders als Raoul de Keyser en voor al Joseph Willaert. Samen met Willaert publiceerde Van Ryssel ook zijn meest typerende bundel, Met God op de schommel (1971), zowel een aflevering van de ‘Yang Poëzie Reeks’ als van het tijdschrift Kreatief. Opvallend is de dubbele focus van de dichter: enerzijds dagboekachtige verzen, waarin de familie en de dagelijkse bezigheden domineren (zijn vrouw, zijn dochtertje, zijn hond), anderzijds maatschappijkritische teksten die het politieke en maatschappelijke engagement van de dichter laten zien. De poëzie ontstaat door het gekozen perspectief en de sprekende, vaak gevoelige details. In latere bundels als Roman 1982), De geverfde vrouw (1984) en Paren (1986) wordt die romantisch- melancholische ondertoon nog explicieter.
Die samenhang van literatuur en leven komt de authenticiteit van de schrijver ten goede, maar staat bij momenten de poëtische intensiteit in de weg. Niet toevallig is Van Ryssel creatieve literatuur blijven combineren met dagboekaantekeningen en nauwgezet historisch onderzoek. Honderden Gentse culturele figuren bracht hij voor het voetlicht (oorspronkelijk bedoeld voor de website Literair Gent); ook dat materiaal is grotendeels vergeten. Op zijn minst is een bloemlezing van zijn beste poëzie wenselijk, als historisch document maar ook als literaire daad van rechtvaardigheid.