Kayo Chingonyi FRSL, geboren in Zambia ( ) en opgegroeid in het Verenigd Koninkrijk, behoort tot de meest invloedrijke stemmen van de hedendaagse Britse poëzie. Zijn ritmische, muzikale werk verkent op indringende wijze verlies, stedelijk leven, en wat het betekent om op te groeien als zwarte jongen. Zijn poëzie wordt nu voor het eerst in het Nederlands gepresenteerd.
-Matthew-Thompson.jpg)
Margot Delaet & Sieglinde Vanhaezebrouck: Kayo, je werk is sterk metrisch. Het is niet alleen geworteld in traditionele Engelse vormen zoals het sonnet, maar ook in nieuwere vormen zoals rap. Hoe ga je om met poëtische vorm in je werk?
Kayo Chingonyi Ik geloof steeds meer dat het onderscheid tussen verschillende tradities binnen poëzie die esoterische principes verhult op basis waarvan poëzie naar voren trad als technologie. Poëzie is een herdenkingskunst, hoewel elke dichter dat op zijn eigen manier invult. Voor mij zijn de gedichten die ik in mijn geheugen meedraag vooral diegene die zingen, en daarom blijft muziek altijd een onderdeel van mijn werk. Dat hoor je ook terug in titels als The colour of James Brown’s scream en Fisherman’s song. Ik laat me inspireren door verschillende muzikale texturen, dus vind je in al mijn gepubliceerd werk vrij vers, al is dat misschien altijd met een neiging naar muzikaliteit. In toekomstig werk wil ik ook experimenteren met dissonantie. Welke vorm dat precies zal aannemen, zullen we nog zien. Een gedicht is afhankelijk van de vorm, het geluid en de betekenis van taal voor haar muzikaliteit, terwijl een lied instrumentatie op zichzelf of in combinatie met tekst kan inzetten.
Voor mij is het allemaal muziek: de wortel mousike verwijst naar een oude kunstvorm waarin dans, poëzie, beeldende kunst en zang één geheel waren.
md&sv Je bent poëzieredacteur bij Bloomsbury. Hoe heeft dat je eigen werk als dichter beïnvloed? Kan redigeren het schrijven soms bemoeilijken?
kc In de praktijk schrijf ik nu minder gedichten, hoewel dat ook komt doordat ik al bijna onafgebroken schrijf sinds mijn dertiende. Het is inspirerend – en ook nederig – om poëzie te ervaren via de creativiteit van anderen. Je wordt gedwongen het gedicht te volgen naar waar het heen wil. Dat vertrouwen in de ‘eigen wil’ van het gedicht is ook hoe ik redigeer: aandachtig luisteren naar wat het gedicht nodig heeft. Het herinnert me eraan om op dezelfde manier aanwezig te zijn wanneer ik mijn eigen gedichten schrijf.
Visserslied
Hoe treurig voor een visser
het blauw te bevaren
en in afdrijvende netten vreemde
onderwaterbloemen te vinden
die eerst ogen als blaaswier
maar bij nader toezien plukken
samengekoekt menselijk haar zijn
dobberend op een wrange soep.
En met welk lied moet die visser
die van een vrolijk wijsje houdt
zijn kinderen in slaap wiegen
wanneer donkere vormen in hun kamer
van de nacht een grommend gedrocht maken
dat enkel door vaders stem kan worden gesust
en wie zal daarna de visser sussen
die het blauw bevaart?
***
25 oktober 1964
We dansten als Kelten op de dag van het nieuws,
gaven de gouverneur een trap onder zijn vette kont.
Leraren die ons voor een akkefietje verrot sloegen
waren tegen lunchtijd zo dronken dat
Mr Chishala de school sloot en zijn personeel
volgde naar een kroeg waar tien-shilling-briefjes
als los wisselgeld terugkeerden met gegrilde aardnoten,
gewijde kruiken van een plaatselijk bier (een balsem voor
de keel, Mosi genaamd). Ze dronken op de vrijheid
die onze kinderen zouden erven, hieven een glas
op de Hippo-achtige bussen van Leyland, hieven
het samen met de afgematte armelui uit de kopergordel
die, ondanks het nieuwe land, nog steeds gekleed gingen
in gebogen schouders en een ingezakte borst.
Info van de vertaalster
* 25 oktober 1964: de dag na de onafhankelijkheid van Zambia
* Hippo: de naam van een serie trucks bij [British] Leyland
In het kader van het Europese project Versopolis nodigde Poëziecentrum Kayo Chingonyi uit naar België. Booklets met vertalingen van zijn werk zijn gratis verkrijgbaar in Poëziecentrum (zolang de voorraad strekt).
Poëziecentrum is sinds het begin, in 2014, partner van dit project en heeft inmiddels 31 Nederlandstalige dichters toegevoegd aan het Europese platform. In 2025 waren dat Sara Eelen en Jonas Bruyneel.
