Wat betekent het als volwassene om een bundel bedoeld voor kinderen te lezen? Xavier Roelens testte het uit met Tegen het vergeten van de zee van Kasper Peters (1973) en kwam verwonderd terug.
Net zoals fantasyromans vandaag allemaal het label ‘young adult’ meekrijgen, is naar mijn gevoel verwonderingspoëzie naar de niche van de kinderpoëzie opgeschoven. Er zijn zeker nog uitzonderingen te vinden, dichters die verwondering inzetten binnen een grotere thematiek, zoals Joost Oomen, Dorien de Wit en Tijl Nuyts, maar verder vraag ik me toch af of we ons als volwassenen niet te veel van verbeelding en verwondering afsluiten en het als iets voor ‘de kinderen’ beschouwen.
Peters is zelf ook opgeschoven. Na drie dichtbundels voor volwassenen heeft hij er nu al drie ‘voor jong en oud’, zoals dat dan heet, maar die in de praktijk kinderen als doelgroep hebben. Hij veroverde er al een poëziester en een nominatie voor de Gouden Poëziemedailles mee. Deze ‘meesterverwonderaar’, zoals uitgeverij Loopvis hem zelf noemt, heeft nu met Tegen het vergeten van de zee een nieuwe bundel uit. Het handzame formaat en de uitgepuurde illustraties van Anne Caesar van Wieren maken er alvast een streling voor het oog van.
In vergelijking met zijn bundels voor volwassenen is de taal eenvoudiger geworden en soms – maar zeker lang niet altijd – wordt vanuit het kindperspectief geschreven. Verder deelt de bundel met zijn vroeger werk de voorkeur voor de ellips. Doordat het verhalende wordt afgekloven tot zijn essentie, wordt de lezer uitgenodigd om mee te verbeelden wat er echt gebeurt. Zo moet je al lezende ontdekken dat dit over tafels gaat: ‘ze blijven stilstaan / ook al doet het pijn / als je brood snijdt / zonder een broodplank’.
Maar die verwondering, die aparte blik en de uitnodiging om mee te denken, getuigen ook van diepte. De wereld is klein, maar niet zomaar op kinderformaat. In ‘Zomervakantie’ gaat de reis helemaal niet ver: ‘We bezoeken de randen van het dorp / waar jonge hommels zingen’. En in een ander gedicht toont Peters hoe snel een vliegtuig ons naar een ander klimaat brengt, om te besluiten: ‘zelf blijf ik liever wachten / tot de zomer en de winter / naar mij toe komen’. Onderhuids bekritiseert het ons ecologische voetafdruk. Even maatschappelijk kun je ‘Oorlog’ lezen, een van mijn favorieten:
een nachtmerrie die te groot is
voor een plek onder je bed
en die de angst van maar één mens
niet de moeite waard vindt
noem je een oorlog
een oorlog wil een land of zee
of alle twee en dan de lucht erbij
en als je het hem eerlijk vraagt
vindt hij de wereld nog te klein
Peters benadert grote thema’s vanuit het kleine en daarin zit zijn verzet. Hij pleit ‘voor bescherming van verhalen’: ‘voor meer vragen over vroeger / zijn er avonden en winter // zijn er flessen vol verhalen’. Hij roept ook op om het rustig aan te doen: ‘dump de drukte in de prullenbak / schenk een kop thee in en wacht’.
Verwondering is de lichtste vorm van vervreemding. En vervreemding is nodig om uit de fuik van de gedachteloosheid te geraken. Wij volwassenen moeten weer actief de verwondering opzoeken en daar kan deze bundel zeker bij helpen. Delen met je kinderen is ook aanbevolen.